Τι είναι ο Προσεισμός;

Ο προσεισμός είναι ένας μικρότερος σεισμός που συμβαίνει πριν από έναν μεγαλύτερο και ισχυρότερο κύριο σεισμό στην ίδια περιοχή. Πρόκειται ουσιαστικά για μια αρχική σεισμική δραστηριότητα που προηγείται της κύριας δόνησης.

Ωστόσο, ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία που πρέπει να κατανοήσει κάποιος είναι ότι οι προσεισμοί αναγνωρίζονται συνήθως μόνο μετά την εκδήλωση του μεγάλου σεισμού. Μέχρι να συμβεί ο κύριος σεισμός, ένας προσεισμός μοιάζει απλώς με έναν συνηθισμένο μικρό σεισμό.

Γιατί συμβαίνουν οι προσεισμοί;

Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι οι προσεισμοί σχετίζονται με τη σταδιακή αύξηση της πίεσης σε ένα ρήγμα λίγο πριν από τη μεγάλη θραύση που προκαλεί τον κύριο σεισμό.

Καθώς τα πετρώματα πιέζονται έντονα, μπορεί να δημιουργηθούν μικρότερες ρωγμές και μικρές μετακινήσεις στο ρήγμα. Αυτές οι κινήσεις απελευθερώνουν ενέργεια και προκαλούν μικρές σεισμικές δονήσεις πριν από το κυρίως γεγονός.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να υπάρξει μία μόνο μικρή δόνηση, ενώ σε άλλες παρατηρείται ολόκληρη σεισμική ακολουθία.

Συμβαίνουν πάντα πριν από έναν μεγάλο σεισμό;

Όχι.

Αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα στη σεισμολογία. Πολλοί ισχυροί σεισμοί συμβαίνουν χωρίς κανέναν προσεισμό, ενώ πολλές μικρές σεισμικές δονήσεις δεν ακολουθούνται ποτέ από μεγάλο σεισμό.

Για αυτόν τον λόγο οι επιστήμονες δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν τους προσεισμούς ως ασφαλές εργαλείο πρόγνωσης.

Παρόλα αυτά, όταν παρατηρείται ξαφνική αύξηση μικρών σεισμών σε μια περιοχή, οι σεισμολόγοι παρακολουθούν πολύ προσεκτικά την εξέλιξη της δραστηριότητας.

Πώς διαφέρουν από τους μετασεισμούς;

Οι προσεισμοί συμβαίνουν πριν από τον κύριο σεισμό, ενώ οι μετασεισμοί ακολουθούν μετά.

Η βασική δυσκολία είναι ότι τη στιγμή που καταγράφεται ένας σεισμός δεν είναι δυνατόν να γνωρίζουμε αν πρόκειται:

• για μεμονωμένο σεισμό
• για προσεισμό
• ή για την αρχή μιας μεγαλύτερης σεισμικής ακολουθίας

Η απάντηση δίνεται μόνο μετά την εξέλιξη της σεισμικής δραστηριότητας.

Υπήρξαν γνωστοί προσεισμοί στην ιστορία;

Ναι. Σε αρκετούς μεγάλους σεισμούς παγκοσμίως έχουν καταγραφεί προσεισμοί λίγες ώρες, ημέρες ή ακόμη και εβδομάδες πριν από τον κύριο σεισμό.

Παρόμοια φαινόμενα έχουν παρατηρηθεί και στην Ελλάδα, ιδιαίτερα σε έντονα σεισμογενείς περιοχές όπως:

• το Ιόνιο
• το Αιγαίο
• ο Κορινθιακός Κόλπος

Ωστόσο, κάθε σεισμική ακολουθία είναι διαφορετική και δεν υπάρχει συγκεκριμένος “κανόνας” που να δείχνει ότι ένας μικρός σεισμός θα οδηγήσει απαραίτητα σε μεγαλύτερο.

Μπορούν οι προσεισμοί να προβλέψουν έναν μεγάλο σεισμό;

Μέχρι σήμερα η επιστήμη δεν μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια πότε θα συμβεί ένας μεγάλος σεισμός.

Οι προσεισμοί αποτελούν σημαντικό αντικείμενο έρευνας, αλλά δεν προσφέρουν ακόμη ασφαλή δυνατότητα πρόγνωσης. Η σεισμολογία βασίζεται κυρίως στη μελέτη:

• των ρηγμάτων
• της σεισμικής ιστορίας
• της συμπεριφοράς των τεκτονικών πλακών
• και της γενικότερης σεισμικής δραστηριότητας μιας περιοχής

Γιατί είναι σημαντική η κατανόηση των προσεισμών;

Η μελέτη των προσεισμών βοηθά τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο “σπάνε” τα ρήγματα και εξελίσσεται μια σεισμική ακολουθία.

Παράλληλα, συμβάλλει στη βελτίωση των συστημάτων παρακολούθησης και στην καλύτερη εκτίμηση του σεισμικού κινδύνου.