Φώτα των σεισμών (Earthquake Lights): Το μυστηριώδες φαινόμενο που εξακολουθεί να απασχολεί την επιστήμη

Ένα από τα πιο παράξενα φαινόμενα που έχουν συνδεθεί με τους σεισμούς

Για αιώνες, άνθρωποι σε διάφορες περιοχές του κόσμου έχουν αναφέρει την εμφάνιση παράξενων φωτεινών φαινομένων λίγο πριν, κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά από ισχυρούς σεισμούς. Οι περιγραφές κάνουν λόγο για μπλε, λευκές, μωβ ή ακόμη και πρασινωπές λάμψεις που εμφανίζονται στον ουρανό ή κοντά στο έδαφος, δημιουργώντας ένα εντυπωσιακό και πολλές φορές απόκοσμο θέαμα.

Τα φαινόμενα αυτά είναι γνωστά διεθνώς ως Earthquake Lights (EQL) ή «φώτα των σεισμών» και αποτελούν μέχρι σήμερα ένα από τα πιο ενδιαφέροντα και αμφιλεγόμενα θέματα της σεισμολογικής έρευνας.

Ιστορικές μαρτυρίες εδώ και αιώνες

Οι αναφορές για παράξενα φώτα που συνδέονται με σεισμούς δεν είναι σύγχρονο φαινόμενο.

Από την αρχαιότητα μέχρι και τις αρχές του 20ού αιώνα υπάρχουν πολυάριθμες περιγραφές ανθρώπων που ισχυρίστηκαν ότι είδαν φωτεινές λάμψεις λίγο πριν εκδηλωθούν ισχυρές σεισμικές δονήσεις.

Ιδιαίτερα σημαντική θεωρείται η εργασία του Ιταλού ιερέα και ερευνητή Ιγκνάτσιο Γκάλι, ο οποίος συγκέντρωσε και κατέγραψε δεκάδες σχετικές αναφορές από σεισμούς που σημειώθηκαν μεταξύ του 89 μ.Χ. και των αρχών του 20ού αιώνα.

Αν και πολλές από αυτές τις μαρτυρίες δεν μπορούν να επαληθευτούν με τα σημερινά επιστημονικά κριτήρια, αποτελούν σημαντικό ιστορικό υλικό για τη μελέτη του φαινομένου.

Σύγχρονες καταγραφές από κάμερες και αυτόπτες μάρτυρες

Με την εξάπλωση των καμερών ασφαλείας και των κινητών τηλεφώνων, αρκετά περιστατικά έχουν καταγραφεί και σε βίντεο.

Ένα από τα πιο γνωστά παραδείγματα αφορά τον καταστροφικό σεισμό του Κράισττσερτς στη Νέα Ζηλανδία το 2011, όπου αρκετοί κάτοικοι ανέφεραν την εμφάνιση έντονων φωτεινών λάμψεων στον ουρανό πριν και κατά τη διάρκεια της ισχυρής δόνησης.

Παρόμοιες αναφορές υπήρξαν και στον μεγάλο σεισμό της επαρχίας Σιτσουάν στην Κίνα το 2008, καθώς και σε αρκετά ακόμη σεισμικά γεγονότα σε διάφορες περιοχές του πλανήτη.

Οι εικόνες αυτές αναζωπύρωσαν το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας και οδήγησαν σε νέες μελέτες γύρω από το φαινόμενο.

Ποια είναι η πιθανότερη επιστημονική εξήγηση;

Παρότι δεν υπάρχει οριστική απάντηση, αρκετοί επιστήμονες θεωρούν ότι τα φώτα των σεισμών μπορεί να σχετίζονται με ηλεκτρικά φορτία που δημιουργούνται όταν ορισμένα πετρώματα υποβάλλονται σε πολύ μεγάλες μηχανικές τάσεις.

Κατά την παραμόρφωση ή τη θραύση τους, είναι πιθανό να απελευθερώνονται ηλεκτρικά φορτία τα οποία μεταφέρονται προς την επιφάνεια της Γης.

Όταν αυτά αλληλεπιδρούν με την ατμόσφαιρα, ενδέχεται να δημιουργούνται φωτεινά φαινόμενα διαφορετικής έντασης και χρώματος.

Πρόκειται όμως για μία από τις επικρατέστερες θεωρίες και όχι για πλήρως αποδεδειγμένο μηχανισμό.

Η έρευνα των τελευταίων δεκαετιών

Τα τελευταία χρόνια αρκετές επιστημονικές ομάδες από τον Καναδά, τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες χώρες έχουν εξετάσει δεκάδες ιστορικά περιστατικά.

Σε αρκετές περιπτώσεις διαπιστώθηκε ότι τα φώτα φαίνεται να εμφανίζονται συχνότερα σε περιοχές όπου υπάρχουν συγκεκριμένοι τύποι γεωλογικών ρηγμάτων και ιδιαίτερες τεκτονικές συνθήκες.

Ορισμένες μελέτες έχουν προτείνει ότι τα σχεδόν κατακόρυφα ρήγματα ίσως σχετίζονται συχνότερα με την εμφάνιση τέτοιων φαινομένων, ωστόσο η έρευνα συνεχίζεται και δεν υπάρχει οριστική επιστημονική συναίνεση.

Μπορούν τα φώτα των σεισμών να προβλέψουν έναν σεισμό;

Η απάντηση είναι ξεκάθαρη: όχι.

Παρότι υπάρχουν καταγεγραμμένες αναφορές εμφάνισης φωτεινών φαινομένων πριν από ορισμένους σεισμούς, δεν υπάρχει σήμερα καμία επιστημονικά αποδεκτή μέθοδος που να χρησιμοποιεί τα φώτα των σεισμών για αξιόπιστη πρόγνωση.

Σε πολλές περιπτώσεις τα φώτα εμφανίζονται κατά τη διάρκεια ή μετά τη σεισμική δόνηση, ενώ σε άλλες δεν εμφανίζονται καθόλου.

Επομένως, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως προειδοποιητικό σημάδι ή ως εργαλείο πρόβλεψης ενός επικείμενου σεισμού.

Ένα πραγματικό φαινόμενο που εξακολουθεί να ερευνάται

Σήμερα, η ύπαρξη των λεγόμενων Earthquake Lights δεν απορρίπτεται από την επιστημονική κοινότητα ως απλός μύθος.

Αντίθετα, υπάρχουν καταγεγραμμένες παρατηρήσεις και σύγχρονες μελέτες που δείχνουν ότι πρόκειται για ένα υπαρκτό αλλά εξαιρετικά σπάνιο φυσικό φαινόμενο, του οποίου ο ακριβής μηχανισμός δεν έχει ακόμη πλήρως εξηγηθεί.

Η έρευνα συνεχίζεται, με στόχο να κατανοηθεί καλύτερα η σχέση μεταξύ των γεωλογικών διεργασιών στο εσωτερικό της Γης και των παράξενων φωτεινών φαινομένων που κατά καιρούς παρατηρούνται στον ουρανό.