Ισχυρή θερμή εισβολή στη δυτική Ευρώπη – Ψυχρή αέρια μάζα «κόβει» την ήπειρο στα δύο

Ο νέος προγνωστικός χάρτης του ECMWF για τις θερμοκρασιακές αποκλίσεις στα 850hPa αποτυπώνει μία ιδιαίτερα έντονη ατμοσφαιρική αντίθεση πάνω από την Ευρώπη τις τελευταίες ημέρες του Μαΐου, με τη δυτική και κεντρική Ευρώπη να εισέρχονται σε ασυνήθιστα θερμή περίοδο, ενώ η ανατολική Ευρώπη και τμήματα των Βαλκανίων επηρεάζονται από πολύ ψυχρότερες αέριες μάζες για την εποχή.

Οι αποχρώσεις του βαθύ κόκκινου και μπορντό σε Γαλλία, Ισπανία, Γερμανία και τμήματα της κεντρικής Ευρώπης δείχνουν πολύ μεγάλες θετικές αποκλίσεις θερμοκρασίας σε ύψος περίπου 1500 μέτρων. Αυτό μεταφράζεται σε ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες στην επιφάνεια, με συνθήκες που σε αρκετές περιοχές θα θυμίζουν περισσότερο μέσα καλοκαιριού παρά τέλος άνοιξης.

Αντίθετα, στην ανατολική Ευρώπη κυριαρχούν έντονες μπλε και μωβ αποχρώσεις, ένδειξη ψυχρής αέριας μάζας με θερμοκρασίες αρκετά κάτω από τα φυσιολογικά επίπεδα. Η ψυχρή αυτή λίμνη εκτείνεται από περιοχές της Ρωσίας και της Ουκρανίας έως τη Μαύρη Θάλασσα και επηρεάζει τμήματα των Βαλκανίων και της ανατολικής Μεσογείου.

Η Ευρώπη χωρίζεται ουσιαστικά σε δύο εποχές

Ο χάρτης δείχνει μια κλασική αλλά ακραία μορφή ατμοσφαιρικού μπλοκαρίσματος. Στα δυτικά κυριαρχεί θερμός υποτροπικός αέρας που ανεβαίνει από την Αφρική προς τη δυτική Ευρώπη, ενώ στα ανατολικά έχει εγκατασταθεί ψυχρή αέρια μάζα πολικής προέλευσης.

Αυτή η σύγκρουση θερμών και ψυχρών αερίων μαζών δημιουργεί:

• μεγάλες θερμοκρασιακές αντιθέσεις,
• αυξημένη αστάθεια στα όρια των δύο αερίων μαζών,
• και πιθανότητες για έντονα φαινόμενα σε περιοχές μετάβασης.

Η διάταξη αυτή εξηγεί γιατί περιοχές της δυτικής Ευρώπης μπορεί να βιώνουν θερμοκρασίες κοντά ή πάνω από τους 35°C, την ώρα που ανατολικότερα καταγράφονται θερμοκρασίες πολύ χαμηλότερες από τα φυσιολογικά επίπεδα.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Η Ελλάδα φαίνεται να βρίσκεται κοντά στη ζώνη σύγκρουσης των δύο αερίων μαζών. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό γιατί τέτοιες καταστάσεις συχνά οδηγούν σε έντονη καιρική αστάθεια.

Παρότι η χώρα δεν βρίσκεται μέσα στον πυρήνα του ψύχους, οι αποχρώσεις δείχνουν ότι ψυχρότερες αέριες μάζες επηρεάζουν κυρίως τα ανατολικά Βαλκάνια και το Αιγαίο. Αυτό μπορεί να μεταφραστεί σε:

• πτώση της θερμοκρασίας σε αρκετές περιοχές,
• ενισχυμένους βοριάδες,
• αυξημένη αστάθεια κυρίως στα ηπειρωτικά,
• και τοπικές καταιγίδες τις θερμές ώρες της ημέρας.

Ταυτόχρονα, η κοντινή παρουσία πολύ θερμών αερίων μαζών δυτικότερα της χώρας σημαίνει ότι μικρές μετατοπίσεις του συστήματος μπορούν να αλλάξουν γρήγορα το σκηνικό μέσα σε λίγα 24ωρα.

Τι δείχνουν οι ισοβαρείς γραμμές

Οι μαύρες γραμμές στον χάρτη απεικονίζουν την ατμοσφαιρική πίεση και τη διάταξη των συστημάτων. Παρατηρείται εκτεταμένο πεδίο χαμηλότερων πιέσεων προς τη βόρεια και δυτική Ευρώπη, το οποίο βοηθά στην άντληση θερμών αερίων μαζών από χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη.

Ανατολικότερα, η κυκλοφορία ευνοεί την κάθοδο ψυχρού αέρα προς τη Μαύρη Θάλασσα και τα Βαλκάνια. Αυτή η ατμοσφαιρική διάταξη δημιουργεί έναν έντονο “θερμοκρασιακό τοίχο” πάνω από την Ευρώπη.

Δεν πρόκειται για συνηθισμένη εικόνα τέλους Μαΐου

Αυτό που κάνει τον χάρτη εντυπωσιακό δεν είναι μόνο η παρουσία ζέστης ή ψύχους, αλλά η ένταση της αντίθεσης σε τόσο μικρή γεωγραφική απόσταση. Οι αποκλίσεις που εμφανίζονται είναι αρκετά ισχυρές για την εποχή και αποτελούν άλλη μία ένδειξη της αυξανόμενης μεταβλητότητας που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στην ευρωπαϊκή κυκλοφορία της ατμόσφαιρας.

Η δυτική Ευρώπη οδεύει προς συνθήκες πρόωρου καλοκαιριού, ενώ η ανατολική πλευρά της ηπείρου παραμένει σε πιο φθινοπωρινό μοτίβο, δημιουργώντας μία από τις πιο εντυπωσιακές θερμοκρασιακές αντιθέσεις των τελευταίων εβδομάδων.