Καιρός: Η εικόνα μέχρι τις 15 Οκτωβρίου – Πού συγκλίνουν τα μεγάλα προγνωστικά μοντέλα

Μετά το ιδιαίτερα δυναμικό ξεκίνημα του Οκτωβρίου, με τις πολύ ισχυρές βροχοπτώσεις στην Κρήτη και τους θυελλώδεις βοριάδες στο Αιγαίο, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στην εξέλιξη του καιρού μέχρι τα μέσα του μήνα.

Εξετάζοντας συνολικά την εικόνα που δίνουν τα μεγάλα παγκόσμια προγνωστικά συστήματα, ECMWF, GFS, ICON, GEM, UKMO και JMA, αλλά κυρίως τα ensemble σενάρια όσο απομακρυνόμαστε χρονικά, μπορούμε πλέον να διακρίνουμε ορισμένες βασικές τάσεις.

Το πρώτο συμπέρασμα είναι ότι δεν διαφαίνεται παρατεταμένη κακοκαιρία μετά την ολοκλήρωση του σημερινού επεισοδίου. Ο καιρός οδηγείται αρχικά σε βελτίωση, με άνοδο της θερμοκρασίας και περισσότερα διαστήματα ηλιοφάνειας.

Από εκεί και πέρα όμως η εικόνα γίνεται πιο ενδιαφέρουσα.

Προς το τέλος του πρώτου δεκαημέρου και κυρίως όσο πλησιάζουμε στο διάστημα 10–15 Οκτωβρίου, τα προγνωστικά σενάρια εμφανίζουν μεγαλύτερη κινητικότητα στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία πάνω από την Ευρώπη και τη Μεσόγειο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε από σήμερα να ανακοινώσουμε μια νέα κακοκαιρία. Σημαίνει όμως ότι το δεύτερο δεκαήμερο δεν δείχνει να ξεκινά με απόλυτα σταθερό καιρό και υπάρχουν ενδείξεις για νέα περάσματα διαταραχών.

Γιατί κοιτάμε πολλά μοντέλα και όχι μόνο GFS και ECMWF

Σε μια πρόγνωση που φτάνει σχεδόν δύο εβδομάδες μπροστά, η εικόνα ενός και μόνο μοντέλου δεν είναι αρκετή.

Για την παρούσα εκτίμηση εξετάζεται η γενικότερη τάση από τα ECMWF, GFS, ICON, GEM, UKMO και JMA, ενώ ιδιαίτερο βάρος δίνεται στα ensembles και όχι σε ένα μεμονωμένο προγνωστικό τρέξιμο.

Το ECMWF, για παράδειγμα, διαθέτει ensemble πρόγνωση μέχρι τις 15 ημέρες με 50 διαταραγμένα μέλη και ένα control run, επιτρέποντας να εξετάσουμε όχι απλώς ένα πιθανό σενάριο αλλά το εύρος των πιθανών εξελίξεων.

Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά περίπου την πρώτη εβδομάδα, όταν η αβεβαιότητα αυξάνεται και οι ακριβείς θέσεις ενός χαμηλού ή μιας ψυχρής λίμνης μπορούν να αλλάξουν σημαντικά από ανανέωση σε ανανέωση.

Γι’ αυτό και μέχρι περίπου τις 8–9 Οκτωβρίου μπορούμε να μιλάμε με αρκετά μεγαλύτερη λεπτομέρεια, ενώ για το διάστημα 10–15 Οκτωβρίου μιλάμε κυρίως για τάση.

3–4 Οκτωβρίου: Ολοκληρώνεται το ισχυρό επεισόδιο

Το πρώτο Σαββατοκύριακο του Οκτωβρίου παραμένει επηρεασμένο από το σύστημα που ήδη έχει προκαλέσει πολύ μεγάλα ύψη βροχής στην Κρήτη.

Οι βροχές και οι καταιγίδες συνεχίζουν να απασχολούν κυρίως το νότιο και νοτιοανατολικό Αιγαίο, ενώ οι ισχυροί βοριάδες αποτελούν επίσης βασικό χαρακτηριστικό της κατάστασης.

Σταδιακά όμως το σύστημα μετατοπίζεται ανατολικότερα και η χώρα αρχίζει να περνά σε διαφορετική φάση.

Η συγκεκριμένη αλλαγή είναι σημαντική, καθώς δεν φαίνεται να ακολουθεί αμέσως ένα δεύτερο οργανωμένο σύστημα ανάλογης έντασης.

5–7 Οκτωβρίου: Αλλάζει αισθητά η εικόνα

Από τις αρχές της νέας εβδομάδας η γενικότερη εικόνα γίνεται σαφώς ηπιότερη.

Η πίεση αρχίζει να ανεβαίνει, οι βροχοπτώσεις περιορίζονται σημαντικά και σε μεγάλο μέρος της χώρας θα υπάρχουν περισσότερα διαστήματα ηλιοφάνειας.

Παράλληλα, περιμένουμε σταδιακή άνοδο της θερμοκρασίας, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Δεν πρόκειται για επιστροφή σε καλοκαιρινές συνθήκες, αλλά περισσότερο για μια φυσιολογική ανάκαμψη της θερμοκρασίας μετά το ψυχρότερο και ιδιαίτερα ανεμώδες διάστημα των πρώτων ημερών του Οκτωβρίου.

Οι νύχτες και τα πρωινά θα παραμένουν δροσερά, ιδιαίτερα στα ηπειρωτικά και στις ορεινές περιοχές, όμως οι μέγιστες θερμοκρασίες θα αρχίσουν να πλησιάζουν ξανά περισσότερο τις κανονικές για την εποχή τιμές.

7–9 Οκτωβρίου: Το καλύτερο παράθυρο του πρώτου δεκαημέρου

Το διάστημα περίπου 7 έως 9 Οκτωβρίου εμφανίζει αυτή τη στιγμή αρκετές πιθανότητες να αποτελέσει ένα από τα πιο ήρεμα τμήματα του πρώτου μισού του μήνα.

Σε αρκετές περιοχές της χώρας αναμένονται μεγαλύτερα ανοίγματα του καιρού, ασθενέστεροι άνεμοι και σχετικά ήπιες θερμοκρασίες.

Αυτό δεν αποκλείει κάποιες τοπικές βροχές, ιδιαίτερα στα δυτικά ή βορειοδυτικά, εάν μικρότερες διαταραχές κινηθούν από την κεντρική Μεσόγειο προς τα Βαλκάνια.

Ωστόσο, με τα σημερινά δεδομένα, δεν διακρίνεται σε αυτό το διάστημα κάποιο γενικευμένο επεισόδιο κακοκαιρίας για ολόκληρη τη χώρα.

9–11 Οκτωβρίου: Αρχίζει να αλλάζει η κυκλοφορία

Από εδώ και πέρα αρχίζει το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της μακροπρόθεσμης εκτίμησης.

Προς το τέλος του πρώτου δεκαημέρου εμφανίζεται μεγαλύτερη κινητικότητα στις χαμηλές πιέσεις της Ευρώπης και αυξάνονται τα σενάρια που θέλουν τις ατλαντικές διαταραχές να κινούνται ανατολικότερα και ορισμένες από αυτές να κατεβαίνουν προς τη Μεσόγειο.

Το κρίσιμο στοιχείο θα είναι πόσο νότια θα κινηθούν αυτές οι διαταραχές.

Εάν παραμείνουν αρκετά βόρεια, η Ελλάδα θα δεχθεί μόνο περιφερειακές επιδράσεις, με περισσότερες νεφώσεις και πιθανότητα βροχών κυρίως στα δυτικά και βόρεια.

Εάν όμως η κυκλοφορία αποκτήσει μεγαλύτερη μεσημβρινότητα και κάποιο χαμηλό κινηθεί προς την Ιταλία ή την Αδριατική, τότε θα ανοίξει ο δρόμος για πιο οργανωμένη μεταβολή του καιρού και στη χώρα μας.

Προς το παρόν δεν υπάρχει η απαιτούμενη συμφωνία για να επιλέξουμε ένα από τα δύο σενάρια ως βέβαιο.

11–13 Οκτωβρίου: Εδώ αυξάνεται το ενδιαφέρον

Το διάστημα 11–13 Οκτωβρίου είναι αυτό που θα παρακολουθούσα περισσότερο στις επόμενες ανανεώσεις.

Δεν υπάρχει ακόμη επαρκής προγνωστική ασφάλεια για να μιλήσουμε για συγκεκριμένη κακοκαιρία, όμως η πιθανότητα να επιστρέψει πιο άστατος καιρός γίνεται μεγαλύτερη σε σχέση με τις προηγούμενες ημέρες.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, τα δυτικά και βορειοδυτικά θα είχαν τις περισσότερες πιθανότητες να δουν πρώτα αυξημένες νεφώσεις και βροχές, με πιθανή επέκταση των φαινομένων ανατολικότερα εφόσον η διαταραχή κινηθεί προς την Ελλάδα.

Το αν θα πρόκειται τελικά για ένα γρήγορο πέρασμα ή για μια περισσότερο οργανωμένη μεταβολή θα εξαρτηθεί από τη θέση του αυλώνα και από το εάν θα δημιουργηθεί οργανωμένο χαμηλό στην κεντρική Μεσόγειο.

Και αυτή είναι ακριβώς η λεπτομέρεια που δεν μπορεί να προσδιοριστεί αξιόπιστα από τώρα.

13–15 Οκτωβρίου: Περισσότερα σενάρια, μικρότερη βεβαιότητα

Όσο πλησιάζουμε στις 13–15 Οκτωβρίου, η διασπορά των σεναρίων φυσιολογικά μεγαλώνει.

Σε αυτό το χρονικό βάθος δεν έχει ιδιαίτερη αξία να κοιτάμε εάν ένα μεμονωμένο run του GFS εμφανίζει ισχυρή κακοκαιρία ή εάν ένα run του ECMWF δείχνει αντικυκλώνα.

Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι εάν πολλά διαφορετικά ensemble μέλη αρχίζουν να συγκεντρώνονται γύρω από την ίδια γενική κυκλοφορία.

Το ECMWF χρησιμοποιεί μάλιστα clustering των ensemble μελών του ακριβώς για να διαχωρίζει τα διαφορετικά πιθανά σενάρια καιρού στον μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.

Με τα δεδομένα που έχουμε τώρα, θα κρατούσα για τις 13–15 Οκτωβρίου ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας μεταβολής, χωρίς όμως να προσδιορίζουμε ακόμη περιοχές, ένταση βροχοπτώσεων ή ακριβή ημερομηνία.

Και η θερμοκρασία; Δεν φαίνεται πρόωρο κρύο

Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο αφορά τη θερμοκρασία.

Παρά τις επιμέρους αυξομειώσεις που αναπόφευκτα θα έχουμε, δεν προκύπτει αυτή τη στιγμή σαφής τάση για εγκατάσταση παρατεταμένου ψυχρού καιρού στην Ελλάδα μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου.

Αυτό συμφωνεί και με τη γενικότερη μηνιαία εικόνα. Η πολυμοντελική μακροπρόθεσμη εκτίμηση για τον Οκτώβριο βασίζεται σε 400 σενάρια από οκτώ διεθνή προγνωστικά κέντρα — ECMWF, UKMO, Météo-France, NCEP, DWD, CMCC, JMA και BOM — και δείχνει συνολικά τάση προς θερμότερες από τις κλιματικές μέσες συνθήκες στη νοτιοανατολική Ευρώπη. Πρόκειται βέβαια για μηνιαία τάση και όχι για πρόγνωση συγκεκριμένων ημερών.

Άρα θα πρέπει να περιμένουμε φυσιολογικές φθινοπωρινές διακυμάνσεις: πιο ζεστά μεσημέρια στα διαστήματα καλοκαιρίας, αρκετή ψύχρα τις νύχτες στα ηπειρωτικά και πρόσκαιρες πτώσεις της θερμοκρασίας κάθε φορά που θα περνά κάποια διαταραχή.

Πού συγκλίνουν τελικά τα μεγάλα προγνωστικά μοντέλα

Η συνολική εικόνα που κρατάμε αυτή τη στιγμή μέχρι τις 15 Οκτωβρίου μπορεί να αποτυπωθεί σε τρεις βασικές φάσεις.

Πρώτη φάση: ολοκλήρωση της σημερινής κακοκαιρίας και σταδιακή απομάκρυνση των ισχυρών φαινομένων.

Δεύτερη φάση: αισθητή βελτίωση κατά το πρώτο μισό της νέας εβδομάδας, άνοδος της θερμοκρασίας και αρκετές ώρες ηλιοφάνειας.

Τρίτη φάση: από το τέλος του πρώτου δεκαημέρου και ιδιαίτερα προς τις 11–15 Οκτωβρίου, μεγαλύτερη αβεβαιότητα αλλά και αυξημένο ενδιαφέρον για πιθανή επιστροφή διαταραχών προς τη Μεσόγειο και την Ελλάδα.

Αυτό είναι, κατά τη γνώμη μου, και το σημαντικότερο συμπέρασμα: δεν φαίνεται ούτε παρατεταμένη κακοκαιρία ούτε όμως και ένα εντελώς σταθερό, ξηρό δεκαπενθήμερο.

Ο Οκτώβριος δείχνει να συνεχίζει με εναλλαγές, όπως άλλωστε ταιριάζει στην εποχή.

Η δική μας εκτίμηση μέχρι τις 15 Οκτωβρίου

Με βάση τη συνολική εικόνα και όχι κάποιο μεμονωμένο προγνωστικό τρέξιμο, θεωρούμε πιθανότερο να ακολουθήσει ένα αρκετά ήπιο διάστημα μετά την τρέχουσα κακοκαιρία και στη συνέχεια να αυξηθούν ξανά οι πιθανότητες βροχών όσο πλησιάζουμε προς τα μέσα του μήνα.

Το διάστημα που θα χρειαστεί τη μεγαλύτερη παρακολούθηση είναι περίπου 10–15 Οκτωβρίου.

Δεν υπάρχει σήμερα λόγος να μιλήσουμε για «νέα ισχυρή κακοκαιρία». Υπάρχει όμως αρκετό προγνωστικό ενδιαφέρον ώστε να παρακολουθούμε εάν η τάση για κάθοδο διαταραχών προς τη Μεσόγειο θα ενισχυθεί στις επόμενες ανανεώσεις.

Και όσο πλησιάζουμε χρονικά, η εικόνα θα ξεκαθαρίζει σημαντικά.