Ρήγματα κάτω από τον αστικό ιστό
Βαθιές «χαρακιές» κάτω από πόλεις, δρόμους και πλατείες αποκαλύπτουν την ύπαρξη ενεργών σεισμικών ρηγμάτων τόσο στην Αθήνα όσο και στη Θεσσαλονίκη.
Σύμφωνα με επιστημονική έρευνα του Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο, έχει καταγραφεί μεγάλος αριθμός ενεργών ρηγμάτων μικρού και μεσαίου μεγέθους, τόσο εντός των πόλεων όσο και στην ευρύτερη περιφέρειά τους.
Γιατί αυξάνεται η σεισμική επικινδυνότητα
Παρότι τα περισσότερα από αυτά τα ρήγματα δεν μπορούν να δώσουν πολύ μεγάλους σεισμούς, η εγγύτητά τους σε κατοικημένες περιοχές αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο.
Στην Αθήνα, το μέγιστο εκτιμώμενο μέγεθος φτάνει περίπου τα 6,2 Ρίχτερ, ενώ στη Θεσσαλονίκη μπορεί να αγγίξει τα 6,5 Ρίχτερ. Ωστόσο, ακόμη και μικρότερες δονήσεις μπορούν να αποδειχθούν ιδιαίτερα επικίνδυνες όταν εκδηλώνονται μέσα ή πολύ κοντά στον αστικό ιστό.
Το παράδειγμα του σεισμού του 1999
Η σημασία των «άγνωστων» ρηγμάτων αναδείχθηκε με τον σεισμό της Αθήνας το 1999, ο οποίος προήλθε από την ενεργοποίηση του ρήγματος της Πάρνηθας, ενός νεοτεκτονικού ρήγματος που μέχρι τότε δεν είχε δώσει ισχυρά σημάδια δραστηριότητας.
Το γεγονός αυτό άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες αξιολογούν τον σεισμικό κίνδυνο, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στα μικρά αλλά ενεργά ρήγματα κοντά σε πόλεις.
Η επέκταση των πόλεων και ο αυξανόμενος κίνδυνος
Η ραγδαία αστική ανάπτυξη των τελευταίων δεκαετιών έχει οδηγήσει πολλές περιοχές να χτίζονται πάνω ή κοντά σε σεισμικά ρήγματα.
Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, η επέκταση του δομημένου περιβάλλοντος σε γεωλογικά ασταθή εδάφη ενισχύει τη σεισμική επικινδυνότητα, δημιουργώντας νέες προκλήσεις για την αντισεισμική προστασία.
Το ρήγμα Θρακομακεδόνων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το πιθανώς ενεργό ρήγμα στην περιοχή των Θρακομακεδόνων, το οποίο διέρχεται μέσα από κατοικημένες περιοχές.
Σε αρκετές περιπτώσεις, η επιφάνεια του ρήγματος αποτελεί ακόμη και βάση θεμελίωσης κατοικιών, γεγονός που αυξάνει την ανάγκη για προσεκτικό σχεδιασμό και αυστηρούς αντισεισμικούς κανονισμούς.
Τα ενεργά ρήγματα της Θεσσαλονίκης
Στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης έχουν εντοπιστεί σημαντικά νεοτεκτονικά ρήγματα που μπορούν να επηρεάσουν άμεσα την πόλη.
Τα βασικότερα από αυτά είναι:
- της λεκάνης του Ανθεμούντα
- του Ασβεστοχωρίου
- της Πυλαίας – Πανοράματος
Από τις μελέτες προκύπτει ότι το ρήγμα του Ανθεμούντα μπορεί να δώσει σεισμό έως 6,5 Ρίχτερ, ενώ τα υπόλοιπα έχουν μικρότερο δυναμικό, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι αμελητέα.
Ιστορικοί σεισμοί στη Θεσσαλονίκη
Η σεισμική ιστορία της Θεσσαλονίκης δείχνει ότι η περιοχή έχει επηρεαστεί επανειλημμένα από ισχυρούς σεισμούς.
Ανάμεσα στους σημαντικότερους καταγράφονται:
- ο σεισμός του 1430 (περίπου 6 Ρίχτερ)
- ο σεισμός των Βασιλικών (περίπου 6,2 Ρίχτερ)
- ο σεισμός του 1759 (περίπου 6,5 Ρίχτερ)
Στη σύγχρονη εποχή, ιδιαίτερα έντονη σεισμική δραστηριότητα σημειώθηκε το 1978 στην περιοχή Στίβου, με σεισμό μεγέθους 6,5 Ρίχτερ.
Ένα πρόβλημα που απαιτεί συνεχή επαγρύπνηση
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι τα ενεργά ρήγματα στον ελλαδικό χώρο δεν πρέπει να προκαλούν πανικό, αλλά να αντιμετωπίζονται με σοβαρότητα και σωστό σχεδιασμό.
Η χαρτογράφηση, η επιστημονική παρακολούθηση και η αυστηρή εφαρμογή αντισεισμικών κανονισμών αποτελούν τα βασικά εργαλεία για τη μείωση του κινδύνου.
