Τα καλοκαιρινά βράδια, ειδικά σε περιοχές με αυξημένη υγρασία και στάσιμα νερά, τα κουνούπια γίνονται ένας από τους πιο ενοχλητικούς «επισκέπτες». Ωστόσο, σχεδόν όλοι έχουμε παρατηρήσει ένα παράξενο φαινόμενο: σε μια παρέα, κάποιοι άνθρωποι γεμίζουν τσιμπήματα, ενώ άλλοι μένουν σχεδόν ανεπηρέαστοι.
Είναι άραγε θέμα τύχης ή υπάρχει επιστημονική εξήγηση;
Η απάντηση είναι ξεκάθαρη. Τα κουνούπια δεν επιλέγουν τα θύματά τους τυχαία. Χρησιμοποιούν έναν εντυπωσιακό συνδυασμό αισθήσεων για να εντοπίσουν τον κατάλληλο άνθρωπο, λαμβάνοντας υπόψη το διοξείδιο του άνθρακα που εκπνέει, τη θερμοκρασία του σώματος, τη χημική σύσταση του ιδρώτα, ακόμη και ορισμένους γενετικούς παράγοντες.
Πώς εντοπίζουν τα κουνούπια τον άνθρωπο
Τα κουνούπια διαθέτουν εξαιρετικά ανεπτυγμένους αισθητήρες.
Αρχικά εντοπίζουν το διοξείδιο του άνθρακα (CO₂) που εκπνέουμε. Μπορούν να αντιληφθούν την παρουσία του από απόσταση αρκετών δεκάδων μέτρων και να κατευθυνθούν προς την πηγή του.
Όσο πλησιάζουν, χρησιμοποιούν ειδικούς υποδοχείς για να ανιχνεύσουν τη θερμότητα του σώματος, την υγρασία του δέρματος και τις πτητικές χημικές ουσίες που απελευθερώνει ο οργανισμός μας.
Μόνο τα θηλυκά κουνούπια τσιμπούν τον άνθρωπο, καθώς χρειάζονται τις πρωτεΐνες του αίματος για την ανάπτυξη των αυγών τους. Τα αρσενικά τρέφονται αποκλειστικά με νέκταρ και φυτικούς χυμούς.
Το διοξείδιο του άνθρακα παίζει καθοριστικό ρόλο
Ένας από τους σημαντικότερους λόγους που κάποιοι άνθρωποι δέχονται περισσότερα τσιμπήματα είναι η ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα που εκπνέουν.
Άτομα με μεγαλύτερο σωματότυπο, υψηλότερο μεταβολισμό ή όσοι καταβάλλουν σωματική προσπάθεια εκπνέουν μεγαλύτερες ποσότητες CO₂, γεγονός που τα κάνει πιο εύκολα ανιχνεύσιμα από τα κουνούπια.
Για τον ίδιο λόγο, οι ενήλικες τσιμπιούνται συνήθως περισσότερο από τα παιδιά.
Η θερμοκρασία του σώματος
Τα κουνούπια προσελκύονται επίσης από τη θερμότητα.
Μετά από άσκηση ή κατά τη διάρκεια πολύ ζεστών ημερών, η θερμοκρασία του δέρματος αυξάνεται και αποτελεί ένα επιπλέον σήμα που οδηγεί τα έντομα προς το θύμα τους.
Η αυξημένη αιμάτωση του δέρματος κάνει ακόμη πιο εύκολο τον εντοπισμό των ανθρώπων.
Ο ιδρώτας και οι φυσικές ουσίες του δέρματος
Δεν μυρίζουν όλοι οι άνθρωποι το ίδιο.
Το ανθρώπινο δέρμα εκκρίνει εκατοντάδες διαφορετικές χημικές ενώσεις, όπως γαλακτικό οξύ, αμμωνία, ουρικό οξύ και λιπαρά οξέα.
Ο συνδυασμός αυτών των ουσιών δημιουργεί το προσωπικό «χημικό αποτύπωμα» κάθε ανθρώπου.
Ορισμένα από αυτά τα μόρια λειτουργούν σαν ισχυρό ελκυστικό για τα κουνούπια, ενώ άλλα φαίνεται να τα απωθούν.
Παίζει ρόλο η ομάδα αίματος;
Έρευνες έχουν δείξει ότι υπάρχει συσχέτιση ανάμεσα στην ομάδα αίματος και την προτίμηση των κουνουπιών.
Τα άτομα με ομάδα αίματος Ο φαίνεται να προσελκύουν συχνότερα τα κουνούπια σε σχέση με εκείνα που έχουν ομάδα Α, ενώ η ομάδα Β βρίσκεται ενδιάμεσα.
Παρόλα αυτά, η ομάδα αίματος δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας και δεν καθορίζει από μόνη της πόσο συχνά θα δεχθεί κάποιος τσιμπήματα.
Γιατί οι έγκυες γυναίκες τσιμπιούνται συχνότερα;
Οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει ότι οι έγκυες γυναίκες προσελκύουν περισσότερα κουνούπια.
Αυτό συμβαίνει επειδή εκπνέουν μεγαλύτερες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα, ενώ η θερμοκρασία του σώματός τους είναι συνήθως ελαφρώς αυξημένη.
Οι δύο αυτοί παράγοντες καθιστούν τον οργανισμό τους πιο εύκολα ανιχνεύσιμο.
Τα σκούρα ρούχα προσελκύουν τα κουνούπια;
Ναι.
Τα κουνούπια χρησιμοποιούν και την όρασή τους όταν βρίσκονται κοντά στον στόχο.
Τα σκούρα χρώματα, όπως το μαύρο, το σκούρο μπλε και το κόκκινο, απορροφούν περισσότερη θερμότητα και δημιουργούν μεγαλύτερη αντίθεση με το περιβάλλον, διευκολύνοντας τον εντοπισμό του ανθρώπου.
Αντίθετα, τα ανοιχτόχρωμα ρούχα είναι συνήθως λιγότερο ελκυστικά.
Το αλκοόλ αυξάνει την πιθανότητα τσιμπήματος;
Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι ακόμη και η κατανάλωση μικρής ποσότητας αλκοόλ μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα προσέλκυσης κουνουπιών.
Η αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος και οι αλλαγές στη σύσταση του ιδρώτα φαίνεται να επηρεάζουν τη συμπεριφορά τους, αν και οι επιστήμονες συνεχίζουν να μελετούν το φαινόμενο.
Γιατί κάποιοι άνθρωποι δεν τους ενοχλούν σχεδόν ποτέ;
Η γενετική φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο.
Οι διαφορετικοί μικροοργανισμοί που ζουν φυσιολογικά στο ανθρώπινο δέρμα επηρεάζουν τις οσμές που εκπέμπει κάθε οργανισμός.
Ορισμένοι συνδυασμοί βακτηρίων παράγουν ουσίες που προσελκύουν περισσότερο τα κουνούπια, ενώ άλλοι δημιουργούν λιγότερο ελκυστικό «χημικό προφίλ».
Αυτό εξηγεί γιατί δύο άνθρωποι που βρίσκονται δίπλα-δίπλα μπορεί να δέχονται τελείως διαφορετικό αριθμό τσιμπημάτων.
Πώς μπορούμε να προστατευτούμε;
Η προστασία από τα κουνούπια βασίζεται κυρίως στην πρόληψη.
Η χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών, τα ανοιχτόχρωμα και μακριά ρούχα, οι σίτες στα παράθυρα και η απομάκρυνση στάσιμων νερών γύρω από το σπίτι μειώνουν σημαντικά την πιθανότητα τσιμπημάτων.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται κατά το σούρουπο και τις πρώτες βραδινές ώρες, όταν τα περισσότερα είδη κουνουπιών παρουσιάζουν αυξημένη δραστηριότητα.
Δεν είναι όλα τα κουνούπια απλώς ενοχλητικά
Εκτός από την ενόχληση που προκαλούν, ορισμένα είδη μπορούν να μεταδώσουν σημαντικές ασθένειες, όπως ο ιός του Δυτικού Νείλου, ο δάγκειος πυρετός, η ελονοσία και ο ιός Zika σε περιοχές όπου αυτοί κυκλοφορούν.
Για τον λόγο αυτό, η σωστή ενημέρωση και η λήψη μέτρων προστασίας είναι ιδιαίτερα σημαντικές, ειδικά κατά τους θερινούς μήνες.
Το γεγονός ότι κάποια άτομα αποτελούν «μαγνήτη» για τα κουνούπια δεν είναι μύθος. Πρόκειται για το αποτέλεσμα μιας σύνθετης αλληλεπίδρασης μεταξύ βιολογίας, γενετικής, μεταβολισμού και περιβαλλοντικών συνθηκών.
Παρότι δεν μπορούμε να αλλάξουμε τους παράγοντες που μας κάνουν περισσότερο ελκυστικούς στα κουνούπια, μπορούμε να μειώσουμε σημαντικά την έκθεσή μας με απλά αλλά αποτελεσματικά μέτρα προστασίας.
Ακολουθήστε το Meteo24News
Μείνετε ενημερωμένοι για τον καιρό, τις κακοκαιρίες και τα σημαντικότερα φυσικά φαινόμενα.
