Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εικόνα που διαμορφώνεται στην Ευρώπη μετά τους διαδοχικούς καύσωνες του φετινού καλοκαιριού, καθώς τα πρώτα διαθέσιμα στοιχεία κάνουν λόγο για περισσότερους από 35.000 επιπλέον θανάτους σε σχέση με τα αναμενόμενα επίπεδα.
Ο αριθμός αυτός προκύπτει μάλιστα από στοιχεία που αφορούν μόνο περίπου τις μισές ευρωπαϊκές χώρες, γεγονός που σημαίνει ότι ο τελικός απολογισμός ενδέχεται να είναι αισθητά μεγαλύτερος όταν ολοκληρωθούν οι καταγραφές για ολόκληρο τον Αύγουστο.
Η Γερμανία, η Γαλλία και η Ισπανία συγκεντρώνουν μέχρι στιγμής το μεγαλύτερο μέρος της επιπλέον θνησιμότητας, με περισσότερους από 25.000 θανάτους συνολικά.
Το θερμότερο καλοκαίρι για πολλές περιοχές της Ευρώπης
Από τον Μάιο και μετά, διαδοχικά κύματα πολύ υψηλών θερμοκρασιών επηρέασαν μεγάλο μέρος της δυτικής και κεντρικής Ευρώπης.
Εκατοντάδες μετεωρολογικοί σταθμοί κατέρριψαν ιστορικά ρεκόρ, ενώ σε πολλές περιοχές καταγράφηκαν θερμοκρασίες άνω των 40°C.
Η Γαλλία κατέγραψε τη θερμότερη ημέρα σε εθνικό μέσο όρο, στη Γερμανία δεκάδες σταθμοί ξεπέρασαν τους 40°C στα τέλη Ιουνίου, ενώ στην Ισπανία οι θερμοκρασίες παρέμειναν επί μακρόν πάνω από τους 42°C.
Γερμανία: Περίπου 14.000 θάνατοι που συνδέονται με τη ζέστη
Η Γερμανία εμφανίζει μέχρι στιγμής τον υψηλότερο αριθμό θανάτων που αποδίδονται στις υψηλές θερμοκρασίες.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Ινστιτούτου Ρόμπερτ Κοχ, περίπου 14.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε συνθήκες που συνδέονται με τη ζέστη από τις 6 Απριλίου έως τις 9 Αυγούστου.
Ιδιαίτερα βαριά ήταν η εβδομάδα 22-28 Ιουνίου, όταν περίπου 9.600 θάνατοι αποδόθηκαν στην έντονη θερμική καταπόνηση.
Για σύγκριση, το προηγούμενο υψηλό στη χώρα ήταν περίπου 8.900 θάνατοι το 2018, ενώ σε πιο φυσιολογικά καλοκαίρια οι αντίστοιχοι αριθμοί είναι συνήθως πολύ χαμηλότεροι.
Ισπανία: Σχεδόν 5.000 θάνατοι
Στην Ισπανία, τα στοιχεία του Ινστιτούτου Υγείας Carlos III δείχνουν ότι περίπου 4.947 θάνατοι μπορούν να συνδεθούν με τις υψηλές θερμοκρασίες από τον Μάιο έως τα τέλη Αυγούστου.
Ο αριθμός αυτός ξεπερνά το προηγούμενο ρεκόρ του 2022, όταν είχαν καταγραφεί περίπου 4.520 θάνατοι.
Η Ισπανία βρέθηκε φέτος αντιμέτωπη με αλλεπάλληλα κύματα καύσωνα, παρατεταμένες θερμοκρασίες άνω των 40°C και εξαιρετικά θερμές νύχτες, που επιβάρυναν σημαντικά τον ανθρώπινο οργανισμό.
Γαλλία: 7.300 επιπλέον θάνατοι μέχρι τα τέλη Ιουλίου
Στη Γαλλία, τα μέχρι στιγμής στοιχεία δείχνουν περίπου 7.300 επιπλέον θανάτους από όλες τις αιτίες από τα τέλη Μαΐου έως τις 22 Ιουλίου.
Ο αριθμός δεν αποτελεί ακόμη τελικό απολογισμό θανάτων από τη ζέστη, καθώς τα στοιχεία του Αυγούστου δεν έχουν ενσωματωθεί πλήρως.
Επιπλέον, οι αρχικές εκτιμήσεις βασίζονται σε ηλεκτρονικά πιστοποιητικά θανάτου που καλύπτουν περίπου το 80% της συνολικής θνησιμότητας, επομένως οι τελικοί αριθμοί μπορεί να διαφοροποιηθούν.
Ιταλία: Ο τελικός απολογισμός μπορεί να φτάσει τις 5.000-8.000
Στην Ιταλία, η εικόνα παραμένει πιο ασαφής λόγω καθυστερήσεων στη συλλογή των στοιχείων από τους δήμους.
Ωστόσο, μόνο την εβδομάδα 22-28 Ιουνίου καταγράφηκαν περίπου 2.700 επιπλέον θάνατοι σε σχέση με το αναμενόμενο.
Επιδημιολογικές εκτιμήσεις τοποθετούν τον τελικό αριθμό για το φετινό καλοκαίρι μεταξύ 5.000 και 8.000 θανάτων, αν και αυτό παραμένει προσωρινό και δεν αποτελεί ακόμη επίσημο εθνικό απολογισμό.
Θάνατοι και σε βόρεια και κεντρική Ευρώπη
Η επιβάρυνση δεν περιορίζεται στις μεσογειακές χώρες.
Στην Αγγλία, οι καύσωνες Μαΐου και Ιουνίου συνδέθηκαν με περίπου 2.877 θανάτους, ενώ στο Βέλγιο καταγράφηκαν περίπου 1.222 επιπλέον θάνατοι σε διάστημα έντονης ζέστης.
Στην Ολλανδία οι επιπλέον θάνατοι υπολογίζονται σε περίπου 900, στην Πολωνία σε περίπου 1.070 και στην Ελβετία σε περίπου 220.
Πρώιμα στοιχεία από άλλες χώρες, μεταξύ αυτών και την Ελλάδα, δείχνουν σαφώς μικρότερους αριθμούς μέχρι στιγμής, όμως η καταγραφή δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Πώς υπολογίζονται οι θάνατοι που σχετίζονται με τη ζέστη
Οι περισσότεροι από αυτούς τους θανάτους δεν καταγράφονται στα πιστοποιητικά ως «θερμοπληξία».
Η υψηλή θερμοκρασία λειτουργεί συχνά ως επιβαρυντικός παράγοντας, επιδεινώνοντας καρδιαγγειακά, αναπνευστικά και νεφρικά προβλήματα.
Για τον λόγο αυτό, οι υγειονομικές αρχές χρησιμοποιούν στατιστικά μοντέλα που συγκρίνουν τις θερμοκρασίες με τα πραγματικά επίπεδα θνησιμότητας και υπολογίζουν πόσοι επιπλέον θάνατοι σημειώθηκαν σε σχέση με το αναμενόμενο.
Οι εκτιμήσεις αυτές συνήθως αναθεωρούνται όταν γίνουν διαθέσιμα πλήρη δεδομένα.
Γιατί η ζέστη είναι τόσο επικίνδυνη
Η επίδραση ενός καύσωνα δεν εξαρτάται μόνο από τη μέγιστη θερμοκρασία.
Καθοριστικό ρόλο παίζουν η διάρκεια, η υψηλή υγρασία και κυρίως οι πολύ θερμές νύχτες, οι οποίες δεν επιτρέπουν στον οργανισμό να ανακάμψει.
Ιδιαίτερα ευάλωτοι είναι οι ηλικιωμένοι, οι άνθρωποι με χρόνια νοσήματα, τα βρέφη και όσοι εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους.
Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα
Η Ελλάδα βρίσκεται επίσης σε μια περιοχή ιδιαίτερα ευάλωτη στην ακραία ζέστη.
Παρότι τα πρώτα διαθέσιμα στοιχεία δεν δείχνουν μέχρι στιγμής αριθμούς αντίστοιχους με εκείνους της Γερμανίας ή της Ισπανίας, η χώρα μας αντιμετωπίζει συχνά συνδυασμό πολύ υψηλών θερμοκρασιών, παρατεταμένων θερμών επεισοδίων και υψηλών νυχτερινών ελαχίστων.
Σε μεγάλες πόλεις όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη, η αστική θερμική νησίδα μπορεί να διατηρεί τη θερμοκρασία σε υψηλά επίπεδα ακόμη και μετά τα μεσάνυχτα.
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα των φετινών στοιχείων: ο κίνδυνος από τη ζέστη δεν μετριέται μόνο με το αν ο υδράργυρος φτάσει τους 40 ή τους 42 βαθμούς, αλλά με το πόσο επίμονο είναι ένα θερμό επεισόδιο και πόσο δύσκολα υποχωρεί η θερμοκρασία τη νύχτα.
Ένα πρόβλημα που μεγαλώνει
Τα τελευταία χρόνια, η θερμική επιβάρυνση στην Ευρώπη αυξάνεται και η δημόσια υγεία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα πρόβλημα που γίνεται ολοένα σοβαρότερο.
Οι ευρωπαϊκές χώρες καλούνται πλέον όχι μόνο να παρακολουθούν τα κύματα καύσωνα, αλλά να προσαρμόσουν πόλεις, συστήματα υγείας και υποδομές σε ένα κλίμα όπου τα μεγάλης διάρκειας επεισόδια ακραίας ζέστης γίνονται πιο συχνά.
Ο φετινός απολογισμός, παρότι ακόμη προσωρινός, δείχνει ότι οι καύσωνες έχουν μετατραπεί σε έναν από τους πιο σοβαρούς φυσικούς κινδύνους για την Ευρώπη.
Ακολουθήστε το Meteo24News
Μείνετε ενημερωμένοι για τον καιρό, τις κακοκαιρίες και τα σημαντικότερα φυσικά φαινόμενα.
