Το μαγνητικό πεδίο της Γης αποτελεί μια αόρατη ασπίδα που μας προστατεύει από την επικίνδυνη κοσμική ακτινοβολία και τα φορτισμένα σωματίδια του Ήλιου. Η δύναμη αυτή παράγεται βαθιά κάτω από την επιφάνεια του πλανήτη μας, σε βάθος περίπου 3.000 χιλιομέτρων, όπου βρίσκεται ο πυρήνας της Γης — μια περιοχή που αποτελείται κυρίως από λιωμένο σίδηρο και νικέλιο.
Πάνω από τον πυρήνα απλώνεται ένας τεράστιος μανδύας από στερεά πετρώματα, ο οποίος λειτουργεί σαν φυσικός αγωγός, δημιουργώντας ισχυρά ηλεκτρικά ρεύματα. Οι θερμοκρασίες που αναπτύσσονται στο εσωτερικό φτάνουν περίπου τους 5.000°C, δηλαδή όσο και στην επιφάνεια του Ήλιου, παράγοντας έτσι το μαγνητικό πεδίο που περιβάλλει και προστατεύει τον πλανήτη μας.
Ωστόσο, τα τελευταία 200 χρόνια, οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει ότι το μαγνητικό πεδίο της Γης έχει εξασθενήσει κατά περίπου 9%. Η μεγαλύτερη μείωση εντοπίζεται πάνω από την Αφρική και τη Νότια Αμερική, σε μια περιοχή που ονομάζεται «Ανωμαλία του Νοτίου Ατλαντικού». Πρόκειται για ένα φαινόμενο όπου η ένταση του πεδίου είναι αισθητά χαμηλότερη από τον υπόλοιπο πλανήτη.
Πρόσφατα, οι επιστήμονες εντόπισαν δεύτερη ζώνη εξασθένησης στα νοτιοδυτικά της Αφρικής, με αποτέλεσμα να χωρίζουν πλέον την ανωμαλία σε δύο διακριτές περιοχές. Η ανακάλυψη αυτή έχει αυξήσει το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας, καθώς θα μπορούσε να υποδεικνύει βαθύτερες μεταβολές στον πυρήνα της Γης.
Για να μελετήσουν καλύτερα το φαινόμενο, οι ερευνητές χρησιμοποιούν τα δεδομένα από τους δορυφόρους Swarm του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA). Οι δορυφόροι αυτοί είναι σχεδιασμένοι ώστε να ανιχνεύουν με ακρίβεια χιλιοστού τα διαφορετικά σήματα του μαγνητικού πεδίου, επιτρέποντας έτσι τον εντοπισμό ακόμα και των πιο μικρών μεταβολών.
Σύμφωνα με τον Γιούργκεν Μάτζκα, επιστήμονα του Γερμανικού Κέντρου Έρευνας Γεωεπιστημών,
«Η εξασθένηση του μαγνητικού πεδίου στον Νότιο Ατλαντικό παρατηρείται εδώ και πάνω από μία δεκαετία και γίνεται όλο και πιο έντονη τα τελευταία χρόνια. Με τη βοήθεια των δορυφόρων Swarm μπορούμε πλέον να παρακολουθούμε στενά την εξέλιξή της. Το ζητούμενο τώρα είναι να κατανοήσουμε τι ακριβώς συμβαίνει στον πυρήνα της Γης και προκαλεί αυτές τις αλλαγές.»
Η κατανόηση αυτών των μεταβολών είναι κρίσιμη, καθώς το μαγνητικό πεδίο αποτελεί θεμελιώδη παράγοντα για τη ζωή στη Γη — προστατεύοντας την ατμόσφαιρα και, κατ’ επέκταση, κάθε μορφή ζωής από την καταστροφική ηλιακή ακτινοβολία.
