Μετά από περισσότερα από 25 χρόνια αναμονής, η Ευρώπη ετοιμάζεται να ζήσει ξανά ένα από τα πιο εντυπωσιακά αστρονομικά φαινόμενα: μια ολική έκλειψη Ηλίου. Η τελευταία φορά που η ηπειρωτική Ευρώπη βυθίστηκε για λίγα λεπτά στο σκοτάδι ήταν τον Αύγουστο του 1999. Σχεδόν τρεις δεκαετίες αργότερα, η έκλειψη επιστρέφει, με την Ισπανία να βρίσκεται στο επίκεντρο του φαινομένου.
Η πορεία της έκλειψης θα ξεκινήσει από τη βόρεια Ρωσία, θα διασχίσει τον Αρκτικό Ωκεανό και την ανατολική Γροιλανδία, θα φτάσει στο μέγιστο ανοιχτά της Ισλανδίας και στη συνέχεια θα καταλήξει στη βόρεια Ισπανία, λίγο πριν τη δύση του Ήλιου. Εκεί, ορισμένες πόλεις θα βιώσουν πλήρη κάλυψη του Ηλίου για περίπου 1 λεπτό και 50 δευτερόλεπτα, μετατρέποντας τη μέρα σε νύχτα.
Σε άλλες περιοχές της Ευρώπης, στη Βόρεια Αμερική και στη δυτική Αφρική, το φαινόμενο θα είναι ορατό ως μερική έκλειψη. Στην Ελλάδα, η μερική έκλειψη θα αφορά μόνο ορισμένες βορειοδυτικές περιοχές, όπως η Κέρκυρα, η Ηγουμενίτσα, η Κόνιτσα, η Καστοριά και η Φλώρινα, όμως το ποσοστό κάλυψης θα είναι τόσο μικρό που πρακτικά δεν θα γίνεται αντιληπτό με γυμνό μάτι.
Πρόκειται για ένα ιστορικό γεγονός, καθώς είναι η πρώτη ολική έκλειψη στην Ισπανία από το 1905 και η πρώτη στην Ισλανδία από το 1954. Η επόμενη μεγάλη ευκαιρία για την Ευρώπη δεν θα αργήσει: στις 2 Αυγούστου 2027, μια νέα ολική έκλειψη θα διασχίσει τη νότια Ισπανία, τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή, ενώ τότε και η νότια Ελλάδα θα δει εντυπωσιακό ποσοστό μερικής έκλειψης.
Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η αστροφυσικός Φιόρη Μεταλληνού από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, τέτοια φαινόμενα αποτελούν πολύτιμο επιστημονικό εργαλείο. Οι εκλείψεις επιτρέπουν στους επιστήμονες να μελετήσουν την ηλιακή κορώνα, την εξώτερη ατμόσφαιρα του Ήλιου, η οποία αποκαλύπτεται μόνο όταν καλύπτεται ο ηλιακός δίσκος. Μέσα από φωτογραφίες και φασματοσκοπικές μετρήσεις, μπορούν να εξαχθούν συμπεράσματα για τη σύσταση και τη δυναμική της, στοιχεία κρίσιμα για την κατανόηση της ηλιακής δραστηριότητας.
Το ενδιαφέρον για την έκλειψη είναι ήδη μεγάλο. Επαγγελματίες και ερασιτέχνες αστρονόμοι από την Ελλάδα οργανώνουν ταξίδια στην Ισπανία, ώστε να παρακολουθήσουν από κοντά το σπάνιο φαινόμενο.
Το 2026, ωστόσο, δεν περιορίζεται μόνο σε μία έκλειψη. Στις 17 Φεβρουαρίου θα σημειωθεί μια δακτυλιοειδής έκλειψη Ηλίου, ορατή μόνο στην Ανταρκτική, ενώ λίγες εβδομάδες αργότερα, στις 3 Μαρτίου, μια ολική έκλειψη Σελήνης – η γνωστή «Ματωμένη Σελήνη» – θα χαρίσει εντυπωσιακές πορτοκαλί αποχρώσεις στον νυχτερινό ουρανό σε μεγάλα τμήματα του πλανήτη.
Το αστρονομικό ημερολόγιο του 2026 περιλαμβάνει ακόμη τρεις υπερπανσελήνους, ένα Μπλε Φεγγάρι τον Μάιο, αλλά και ιδανικές συνθήκες για την παρατήρηση των Περσείδων τον Αύγουστο, καθώς η κορύφωσή τους θα συμπέσει με νέα Σελήνη.
Με έντονη ηλιακή δραστηριότητα και σπάνια φαινόμενα, το 2026 αναμένεται να είναι μια χρονιά-σταθμός για τους φίλους του ουρανού, γεμάτη εικόνες που δύσκολα ξεχνιούνται.
